Gitara basowa czterostrunowa czy pięciostrunowa – co wybrać?
Gitara basowa czterostrunowa jest zwykle łatwiejsza na początku, ale pięciostrunowa daje dostęp do niższych dźwięków i ogranicza przemieszczanie się po gryfie. Żaden z tych wariantów nie jest „dla profesjonalistów” z definicji – wybór zależy od gatunku, budowy dłoni i tego, czy naprawdę potrzebujesz niskiej struny B.
Bas czterostrunowy czy pięciostrunowy – najważniejsze różnice
Wersja czterostrunowa ma standardowy układ E–A–D–G. Bas pięciostrunowy dodaje najczęściej niską strunę B, dzięki czemu rozszerza zakres instrumentu w dół. W praktyce możesz grać niskie dźwięki bez ciągłego przestrajania lub schodzenia do najniższych pozycji na gryfie.
| Cecha | Bas 4-strunowy | Bas 5-strunowy |
|---|---|---|
| Szerokość gryfu | Zwykle węższy i łatwiejszy do objęcia dłonią | Zwykle szerszy, choć zależy to od konkretnego modelu |
| Rozstaw strun | Więcej miejsca między czterema strunami | Struny często są rozmieszczone ciaśniej |
| Zakres dźwięków | Standardowy zakres E–A–D–G | Dodatkowy niski rejestr dzięki strunie B |
| Tłumienie strun | Prostsze do opanowania | Wymaga kontrolowania dodatkowej struny |
| Popularne zastosowania | Rock, blues, punk, pop i nauka podstaw | Metal, gospel, nowoczesny jazz i partie wymagające niskiego stroju |
Dlaczego wybrać bas czterostrunowy?
Cztery struny oznaczają prostszy układ dłoni i mniejszą szerokość gryfu. Dla osoby początkującej ma to znaczenie przy nauce prawidłowego układania lewej ręki, zmiany pozycji i tłumienia nieużywanych strun. Węższy gryf może też zapewnić większy komfort osobom o mniejszych dłoniach.
Bas czterostrunowy jest dobrym wyborem, jeśli chcesz opanować podstawy bez dodatkowych elementów technicznych. Łatwiej skupić się na rytmie, artykulacji i pracy prawej ręki, zamiast kontrolować kolejną strunę. Nie oznacza to jednak, że instrument ma ograniczone zastosowanie. Cztery struny są standardem w wielu zespołach rockowych, bluesowych, punkowych i popowych.
Prostsza konstrukcja często ułatwia też zakup strun oraz późniejsze ustawienie instrumentu. Przy wyborze używanego lub budżetowego basu sprawdź menzurę, wysokość strun, stan progów i działanie pręta regulacyjnego. Sam fakt, że instrument ma cztery struny, nie gwarantuje wygody. Dobrze ustawiony bas, z odpowiednią akcją strun, może być znacznie przyjemniejszy w grze niż źle wyregulowany model z bardziej rozbudowaną specyfikacją.
Alternatywą dla piątej struny bywa bas czterostrunowy z obniżonym strojem, na przykład Drop D. Takie rozwiązanie sprawdzi się, gdy potrzebujesz pojedynczych niższych dźwięków, ale nie grasz stale w rejestrze dostępnym dzięki strunie B.
Co daje bas pięciostrunowy?
Najważniejszą zaletą jest niska struna B. Pozwala zagrać niższe dźwięki bez przestrajania instrumentu i bez zmiany pozycji lewej ręki na najniższych fragmentach gryfu. Może to ułatwić wykonywanie partii, w których linia basu często schodzi poniżej standardowego zakresu czterostrunowca.
Dodatkowa struna nie służy wyłącznie do grania najniższych dźwięków. Możesz wykorzystać ją jako wygodne miejsce do wykonywania fragmentów, które na basie czterostrunowym wymagałyby szybkiego przemieszczania się po gryfie. W praktyce palcowanie bywa bardziej płynne, ale zależy od konkretnej partii i przyzwyczajeń muzyka.
Ceną za większy zakres jest szerszy gryf oraz konieczność opanowania lepszego tłumienia. Niegrane struny mogą łatwo zabrzmieć przypadkowo, szczególnie przy energicznej grze kostką lub palcami. Trzeba więc nauczyć się kontrolować także strunę B, nawet gdy w danym momencie nie jest używana. To nie czyni instrumentu niedostępnym dla początkujących, lecz dodaje jeden element techniki do opanowania.
Przy pięciostrunowym basie zwróć uwagę na stabilność niskiej struny, jakość mostka i ustawienie menzury. Przykładowo modele pięciostrunowe, takie jak Fender Jazz Bass Deluxe czy Sterling Ray 5, mogą mieć menzurę 34 cale, ale różnić się szerokością gryfu, rozstawem strun i profilem szyjki. Dlatego sama liczba strun nie wystarczy do oceny wygody.
Jak dopasować liczbę strun do stylu muzycznego?
Gatunek nie narzuca jedynego słusznego wyboru, ale wskazuje, gdzie dodatkowy zakres będzie szczególnie użyteczny. Przy podejmowaniu decyzji weź pod uwagę także repertuar, strojenie zespołu i własny sposób prowadzenia linii basu.
Wybierz bas czterostrunowy, jeśli:
- grasz klasyczny rock, blues, punk lub wiele standardowych partii popowych
- zależy ci na węższym gryfie i prostszym układzie strun
- dopiero uczysz się podstaw techniki basowej
- potrzebujesz niskich dźwięków tylko sporadycznie i wystarczy ci obniżony strój
Wybierz bas pięciostrunowy, jeśli:
- grasz metal lub muzykę wykorzystującą niskie stroje
- potrzebujesz struny B w gospel, nowoczesnym jazzie albo rozbudowanych aranżacjach
- chcesz ograniczyć przemieszczanie się po gryfie podczas grania niskich partii
- zamierzasz często grać w niskim rejestrze bez ciągłego przestrajania instrumentu
Co wybrać na początek?
Jeżeli dopiero zaczynasz i nie masz określonych wymagań repertuarowych, bas czterostrunowy zwykle ułatwi naukę podstaw oraz ocenę własnych preferencji. Jeśli jednak od początku wiesz, że będziesz grać muzykę wymagającą niskiego rejestru, pięć strun może być rozsądnym wyborem od pierwszego instrumentu.
Najlepiej porównać oba warianty w sklepie. Zagraj kilka minut na każdym, sprawdź, czy możesz wygodnie sięgnąć do struny B, i oceń, jak szybko tłumisz nieużywane struny. Wybierz ten instrument, który odpowiada twojemu repertuarowi i dłoniom, a nie ten, który ma więcej strun.
