Co powoduje brzęczenie pianina akustycznego przy niektórych dźwiękach?
Brzęczenie pianina akustycznego przy wybranych dźwiękach najczęściej powoduje rezonans przedmiotu znajdującego się w pobliżu albo poluzowany element obudowy. Nie musi to oznaczać poważnego uszkodzenia instrumentu. Diagnozę zacznij od otoczenia, następnie sprawdź obudowę, a dopiero na końcu podejrzewaj mechanikę, tłumiki lub struny.
Jak samodzielnie zlokalizować źródło brzęczenia?
Pojawianie się problemu tylko przy konkretnych klawiszach jest typowe dla rezonansu współczulnego. Przedmiot zaczyna wtedy drgać, gdy częstotliwość dźwięku pianina zbliża się do jego własnej częstotliwości drgań. Dlatego lampa może brzęczeć przy jednej nucie, a przy pozostałych pozostawać zupełnie cicha.
Źródło dźwięku najłatwiej znaleźć metodą eliminacji:
- Sprawdź pokój – poproś drugą osobę o powtarzanie problematycznego dźwięku i nasłuchuj przy lampach, szybach, obrazach, półkach oraz przedmiotach stojących na pianinie. Usuń z instrumentu szklanki, ozdoby, ołówki i inne luźne rzeczy.
- Sprawdź obudowę – podczas uderzenia w klawisz połóż dłoń na klapie, wieku, pulpicie, pedałach i podejrzanych zawiasach. Jeśli brzęczenie cichnie po lekkim przytrzymaniu konkretnego elementu, prawdopodobnie to on wpada w rezonans.
- Nasłuchuj przy otwartym pianinie – jeżeli potrafisz bezpiecznie otworzyć klapę przeznaczoną do normalnego użytkowania, poproś drugą osobę o granie i sprawdź, czy dźwięk dochodzi z wnętrza. Nie wkładaj rąk między elementy mechanizmu.
- Porównaj siłę i sposób gry – zagraj tę samą nutę cicho i głośno, a także z użyciem pedału tłumika. Jeżeli brzęczenie zmienia się wraz z pracą pedału albo pojawia się tylko przy określonej dynamice, informacja ta pomoże stroicielowi ustalić przyczynę.
Do szybkiego sprawdzenia w pomieszczeniu należą przede wszystkim:
- szklanki, butelki i naczynia ustawione na pianinie lub pobliskim meblu
- lampy, klosze i luźne elementy opraw oświetleniowych
- obrazy, ramy i szyby zawieszone na ścianie za instrumentem
- przedmioty pozostawione na pulpicie, klapie albo nad pianinem
Co może powodować brzęczenie wewnątrz pianina?
Jeżeli otoczenie jest ciche, a dociskanie obudowy nie pomaga, przyczyna może znajdować się w instrumencie. Czasem wystarczy drobny przedmiot, który spadł na płytę rezonansową. W innych przypadkach potrzebna jest regulacja lub naprawa wykonana przez stroiciela albo technika fortepianowego.
| Gdzie słyszysz brzęczenie? | Prawdopodobna przyczyna | Działanie |
|---|---|---|
| Przy pianinie lub w jego otoczeniu | Rezonująca lampa, szkło, obraz albo inny luźny przedmiot | Usuń przedmiot lub zmień jego położenie |
| W obudowie | Luźna klapa, zawias, śruba, pedał lub element pulpitu | Sprawdź przez delikatne przytrzymanie, a naprawę zleć fachowcowi |
| Na płycie rezonansowej | Moneta, ołówek, fragment filcu albo inne ciało obce | Nie sięgaj głęboko do wnętrza, poproś o pomoc stroiciela |
| Przy konkretnej strunie | Poluzowany zwój struny, problem z osadzeniem struny lub elementem obok niej | Nie reguluj samodzielnie, potrzebny jest stroiciel |
| Przy pracy pedału lub kilku dźwiękach | Nieprawidłowa praca tłumika albo elementu mechaniki | Zleć kontrolę i regulację mechanizmu |
Metaliczne brzęczenie może pochodzić z luźnych zwojów struny. Struna jest wtedy napięta, ale jeden z jej elementów nie przylega prawidłowo i drga niezależnie od reszty. Podobny efekt może powodować tłumik, który nie wraca dokładnie na miejsce lub nie zatrzymuje drgań struny.
Na stan płyty rezonansowej i innych drewnianych części wpływa też wilgotność powietrza. Zmiany wilgotności mogą powodować pracę drewna, a w konsekwencji pojawienie się trzasków, rezonansów lub luzów. Nie oznacza to jednak, że każdą zmianę brzmienia należy samodzielnie regulować.
Czego nie robić przy próbie naprawy?
Nie dotykaj strun, kołków stroikowych ani mechanizmu młoteczkowego bez doświadczenia. Struny są silnie napięte, a niewłaściwe poruszenie kołka może rozstroić instrument lub uszkodzić jego konstrukcję. Nie próbuj też samodzielnie dokręcać elementów, których funkcji nie rozpoznajesz, ani wyjmować przedmiotów przez wkładanie rąk między młoteczki, tłumiki i struny.
Jeśli brzęczenie ustępuje po przytrzymaniu zewnętrznej klapy lub usunięciu przedmiotu z otoczenia, można ograniczyć się do tej prostej korekty. Gdy źródło znajduje się wewnątrz mechanizmu, bezpieczniej przerwać diagnozę i zamówić przegląd.
Kiedy wezwać stroiciela?
Skontaktuj się ze stroicielem, jeśli brzęczenie pozostaje po usunięciu luźnych przedmiotów i sprawdzeniu obudowy, ma wyraźnie metaliczny charakter, zależy od pracy pedału albo dochodzi bezpośrednio od strun. Fachowiec oceni struny, tłumiki, mechanikę i płytę rezonansową. W wielu przypadkach kończy się to regulacją lub usunięciem drobnego luzu, a nie poważną naprawą instrumentu.
