Jak nastroić gitarę bez stroika?
Gitarę bez stroika nastroisz, ustawiając strunę E6 według zewnętrznego dźwięku wzorcowego, a następnie porównując kolejne struny metodą piątego progu. Przy większości par używasz V progu, ale między strunami G3 i B2 obowiązuje wyjątek – sięgasz po IV próg struny G3.
Przygotowanie do strojenia
Strojenie na słuch najlepiej wykonywać w cichym miejscu. Potrzebujesz gitary, działających kluczy oraz punktu odniesienia dla najgrubszej struny. Może nim być dźwięk z pianina, kamertonu, innej nastrojonej gitary albo aplikacji w telefonie, która odtwarza konkretną nutę. Aplikacja może służyć wyłącznie jako źródło dźwięku, bez używania funkcji automatycznego tunera.
W standardowym stroju sześciostrunowej gitary struny układają się od najgrubszej do najcieńszej w kolejności E6–A5–D4–G3–B2–E1. E6 to niskie E, natomiast E1 to cienka struna wiolinowa. Litera B w polskich materiałach bywa zapisywana jako H, dlatego możesz spotkać również zapis E–A–D–G–H–E.
Przed rozpoczęciem przygotuj:
- Dźwięk wzorcowy – z pianina, kamertonu, aplikacji lub nastrojonego instrumentu.
- Ciche otoczenie – odgłosy rozmów, telewizora czy wzmacniacza utrudniają porównywanie wysokości.
- Znajomość układu strun – od najgrubszej E6 do najcieńszej E1.
- Dostęp do kluczy – każdy klucz zmienia napięcie i wysokość tylko jednej struny.
Najpierw nastroisz strunę E6 do dźwięku wzorcowego. To ważny warunek, ponieważ samo porównywanie strun między sobą nie pozwala ustalić, czy cała gitara znajduje się na właściwej wysokości. Możesz uzyskać zgodne brzmienie wszystkich strun, ale w stroju niższym lub wyższym od standardowego.
Jak nastroić gitarę metodą piątego progu?
Metoda polega na porównywaniu dźwięku naciśniętej struny z dźwiękiem sąsiedniej struny zagranej pustej. „Pusta struna” oznacza, że nie dociskasz jej żadnym palcem. Jeśli oba dźwięki nie brzmią tak samo, korygujesz kluczem strunę pustą.
Poniższa tabela jest krótką ściągą z całej metody:
| Struna naciśnięta i próg | Struna pusta do porównania | Co regulujesz? |
|---|---|---|
| E6, V próg | A5 | Strunę A5 |
| A5, V próg | D4 | Strunę D4 |
| D4, V próg | G3 | Strunę G3 |
| G3, IV próg | B2 | Strunę B2 |
| B2, V próg | E1 | Strunę E1 |
Strojenie wykonuj w tej kolejności:
- Nastroj pustą strunę E6 do dźwięku wzorcowego. Szarp ją spokojnie i porównuj z odtwarzanym dźwiękiem, a kluczem wykonuj małe ruchy. Jeśli struna brzmi zbyt nisko, zwiększaj jej napięcie. Jeśli brzmi zbyt wysoko, delikatnie je zmniejsz.
- Dociskaj V próg struny E6 i zagraj ten dźwięk. Następnie zagraj pustą strunę A5. Reguluj klucz struny A5, aż oba dźwięki będą miały tę samą wysokość.
- Dociskaj V próg struny A5 i porównaj go z pustą struną D4. Dostrajaj D4, aż zniknie różnica między dźwiękami.
- Dociskaj V próg struny D4 i porównaj go z pustą struną G3. Kluczem G3 wyrównaj wysokość obu dźwięków.
- Dociskaj IV próg struny G3, nie V próg. Porównaj ten dźwięk z pustą struną B2 i reguluj B2. To najczęściej pomijany etap, ponieważ w pozostałych parach korzystasz z V progu.
- Dociskaj V próg struny B2 i porównaj go z pustą struną E1. Dostrajaj najcieńszą strunę, aż oba dźwięki będą zgodne.
Podczas porównywania słuchaj nie tylko tego, czy dźwięki są „podobne”. Gdy wysokości nie są równe, często pojawia się charakterystyczne pulsowanie lub falowanie brzmienia. W miarę dostrajania pulsowanie zwalnia, a po zrównaniu dźwięków zanika. Po przejściu całej procedury sprawdź jeszcze raz wszystkie pary, ponieważ regulacja napięcia jednej struny może lekko wpłynąć na pozostałe.
Alternatywa dla bardziej zaawansowanych – flażolety
Osoby, które dobrze kontrolują gitarę, mogą porównywać flażolety naturalne, najczęściej wydobywane nad V lub VII progiem. Dają one czyste, wyraźne dźwięki i ułatwiają usłyszenie niewielkich różnic między strunami, ale wymagają precyzyjnego dotknięcia struny i szybkiego oderwania palca. Na początku metoda piątego progu będzie prostsza.
Co zrobić, gdy gitara szybko się rozstraja?
Nowe struny przez pewien czas rozciągają się i stabilizują. Po pierwszym strojeniu ich wysokość może ponownie opaść, dlatego przejdź przez procedurę jeszcze raz lub dwa razy. Możesz też delikatnie unieść każdą strunę nad środkiem korpusu, używając niewielkiej siły, a potem ponownie nastroić gitarę. Rób to ostrożnie, szczególnie przy cienkiej strunie E1.
Jeśli gitara rozstraja się, sprawdź, czy obracasz właściwym kluczem i czy porównujesz właściwe struny. Pomyłka między niskim E6 a wysokim E1 jest częsta, ponieważ obie struny mają nazwę E, lecz brzmią w różnych rejestrach.
Jeżeli po kilku próbach gitara stroi puste struny, ale dźwięki na dalszych progach wyraźnie się rozjeżdżają, problem może wymagać sprawdzenia przez lutnika.
Strojenie bez stroika wymaga ciszy i cierpliwości, ale z każdą próbą łatwiej rozpoznasz różnicę wysokości. Gdy E6 ma właściwy wzorzec, metoda piątego progu pozwala szybko uporządkować pozostałe struny, a szczególną uwagę trzeba poświęcić przejściu z G3 na B2, gdzie używa się IV progu.
