Znak repetycji – co oznacza i jak go stosować w zapisie nutowym?

Znak repetycji to skrót pisowni muzycznej, który wskazuje, że określony fragment utworu należy wykonać ponownie. Składa się z podwójnej kreski taktowej i dwóch kropek umieszczonych między drugą a trzecią linią pięciolinii.

Czym jest znak repetycji i po co się go stosuje?

Repetycja pozwala zapisać powtarzany fragment bez przepisywania tych samych taktów po raz drugi. Dzięki temu partytura zajmuje mniej miejsca, a jej układ pozostaje czytelny.

Powtarzany odcinek wykonuje się zwykle dwa razy. Jego zakres wyznaczają dwa znaki repetycji: otwierający na początku fragmentu i zamykający na jego końcu.

Jak wyglądają i działają znaki repetycji?

Graficznie znak repetycji przypomina podwójną kreskę taktową z dwiema kropkami. Kropki znajdują się w polu między drugą a trzecią linią pięciolinii. Ich położenie względem kresek wskazuje, czy znak otwiera, czy zamyka powtarzany fragment.

Podczas czytania nut obowiązują następujące zasady:

• Repetycja fragmentu – zaczynasz od znaku otwierającego, grasz kolejne takty aż do znaku zamykającego, a następnie wracasz do początku oznaczonego odcinka.
• Repetycja od początku utworu – jeśli powtarzanie rozpoczyna się od pierwszego taktu, nie trzeba stawiać znaku otwierającego. Wystarczy znak zamykający na końcu powtarzanego fragmentu.
• Powrót po znaku zamykającym – po dojściu do prawego znaku repetycji wracasz do wskazanego początku i wykonujesz fragment ponownie.
• Zwykła podwójna kreska taktowa – sama podwójna kreska, bez kropek, nie oznacza powtórzenia. Najczęściej podkreśla koniec lub zmianę sekcji utworu, a niekiedy towarzyszy zmianie tonacji.

Wskazówka: kropki są elementem rozstrzygającym. Podwójna kreska z kropkami jest znakiem repetycji, natomiast podwójna kreska bez kropek pełni inną funkcję w zapisie nutowym.

Volty – różne zakończenia powtórzonego fragmentu

Powtarzany fragment nie zawsze kończy się za każdym razem tak samo. W takiej sytuacji stosuje się volty, czyli poziome klamry z numerami. Pierwsze zakończenie to prima volta, oznaczona cyfrą 1, a drugie to seconda volta, oznaczona cyfrą 2.

Ich działanie można zapamiętać w prosty sposób:

• Prima volta, czyli 1. – za pierwszym wykonaniem grasz takt lub takty znajdujące się pod klamrą z cyfrą 1, a następnie wracasz do znaku repetycji.
• Seconda volta, czyli 2. – przy ponownym wykonaniu pomijasz pierwsze zakończenie i przechodzisz od razu do fragmentu oznaczonego cyfrą 2.
• Znak repetycji po pierwszej volcie – wskazuje miejsce powrotu do początku powtarzanego odcinka.
• Druga volta po powrocie – zastępuje pierwsze zakończenie i prowadzi dalej do kolejnej części utworu.

W praktyce oznacza to, że za pierwszym razem wykonujesz takt pod klamrą 1., po czym wracasz do znaku repetycji. Przy powtórzeniu przeskakujesz takt oznaczony cyfrą 1 i grasz od razu zakończenie pod klamrą 2., czyli seconda volta.